IT یاInformation Technology همانطور که به وسیله انجمن فناوری اطلاعات آمریکا (ITAA) تعریف شدهاست، «به مطالعه، طراحی، توسعه، پیادهسازی، پشتیبانی یا مدیریت سامانههای اطلاعاتی مبتنی بر رایانه، بهویژه برنامههای نرمافزاری و سختافزار رایانه میپردازد». بهطور کوتاه، فناوری اطلاعات، با مسائلی مانند بهکارگیری رایانههای الکترونیکی و نرمافزار سروکار دارد تا تبدیل، ذخیره، حفاظت، پردازش، انتقال و بازیابی اطلاعات و در تعریف دیگری (که به نظر میرسد کاملتر و دقیقتر باشد) فناوری اطلاعات به کلیه فناوریهایی اشاره میکند که در شش حوزه جمعآوری، ذخیرهسازی، پردازش، حفاظت، انتقال و نمایش اطلاعات کاربرد داشته و اثرگذار هستند.
اخیراً تغییر اندکی در این عبارت داده میشود تا این اصطلاح بهطور روشن دایرهٔ ارتباطات مخابراتی را نیز شامل گردد؛ بنابراین عدهای بیشتر مایلاند تا عبارت «فناوری اطلاعات و ارتباطات» (فاوا) (Information and Communications Technology) یا به اختصار ICT را به کار برند.
بسیاری مفهوم فناوری اطلاعات را با رایانه و انفورماتیک ادغام میکنند، این درحالی است که اینها ابزارهای فیزیکی فناوری اطلاعات میباشند نه تمامی آنچه که فناوری اطلاعات پوشش میدهد. “با فرض اینکه فناوری اطلاعات یک سیب باشد، رایانه، شبکه، نرمافزار و دیگر ابزارهای مرتبط با این حوزه همانند دم سیب است که میوه توسط آن تغذیه میگردد، حال این خود سیب است که محصول اصلی است و هدف و نتیجه در آن خلاصه میگردد. “
فناوری اطلاعات موضوع بسیار مهمی است که در پیشرفت کشور ها نقش بسزایی دارد چون الان عصر تکنولوژی و نوین است همه چیز از دنیای مجازی و اینترنت سرچشمه میگیرد بکوشید تا این حوضه را گسترش دهید حتی شده با یاد دادن چیز هایی کوچیک به همدیگر اگر درباره این موضوع ندانید ممکن است خطرناک باشد و باعث دزدی و فیشینگ از شما شود.
فناوری اطلاعات متشکل از چهار عنصر اساسی انسان، سازوکار، ابزار و ساختار است.
امروزه معنای اصطلاح «فناوری اطلاعات» بسیار گسترده شدهاست و بسیاری از جنبههای محاسباتی و فناوری را در بر میگیرد و نسبت به گذشته شناخت این اصطلاح آسانتر شدهاست. چتر فناوری اطلاعات، تقریباً بزرگ است و بسیاری از زمینهها را پوشش میدهد. متخصص فناوری اطلاعات وظایف گوناگونی دارد، از نصب برنامههای کاربردی تا طراحی شبکههای پیچیده رایانهای و پایگاه دادههای اطلاعاتی. فناوری اطلاعات و علوم کتابداری و اطلاعرسانی ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. یکی دیگر از وظایف متخصص فناوری ارائه سرویس هایی جهت دسترسی تحت شبکه و وظیفه نگهداری و راه اندازی Data Center ها را هم دارد.
با افزایش چشمگیر تنوع تجهیزات و خدمات مربوط به فناوری اطلاعات، مدیریت خدمات ارائه شده در این حوزه نیز با چالشهای فراوانی روبرو شدهاست. مدیریت رسیدگی به مشکلات و درخواستها، مدیریت تجهیزات و منابع در رابطه با خدمات پشتیبانی فنی و تخصیص آنها به کاربران، و همچنین نظارت، کنترل و برنامهریز در این زمینه از جمله مواردی است که مدیران حوزه فناوری اطلاعات را بر آن میدارد تا برای خود ابزارهای سودمند و کارا تدارک ببینند. از جمله این ابزارها، میتوان به نرمافزارهای مدیریت خدمات فناوری اطلاعات اشاره نمود که میتوانند مدیران و کارشناسان و تکنسینها را در این رابطه یاری نمایند.
در ایران همیشه بحث بر سر متولی اصلی فناوری اطلاعات وجود داشت تا زمانی که با تغییر نام وزارت پست و تلگراف و تلفن در سال ۱۳۸۲ به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مهمتر از آن ایجاد معاونت فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات، خود را متولی اصلی فناوری اطلاعات در کشور مطرح ساخت. از این سال به بعد توسعه همهجانبهای در این وزارتخانه صورت گرفت تا شرکتها و مراکز متعددی زیر مجموعه آن تشکیل یافتند و هر یک از آنها با توانمندیها و فعالیتهای بسیار، تحولات فراوانی را شکل داده و باعث
گسترش وضع ارتباطی کشور در بخشهای پست و مخابرات شدند. معاونت فناوری اطلاعات به منظور تدوین راهبردها، سیاستها، برنامههای بلند مدت و اهداف کیفی و کمی بخش توسعه فناوری اطلاعات و ارائه آن به شورای عالی فناوری اطلاعات معاونتی تحت عنوان معاونت فناوری اطلاعات در ساختار سازمانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در نظر گرفته شد؛ و کمکم سازمانهایی مثل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات زیرساخت نیز در این رابطه شکل گرفتند.
در بیشتر کشورها این دانش در دانشگاهها با عنوان رشته «فناوری اطلاعات» (Information Technology) شناخته میشود، درحالیکه در ایران بر اساس تصمیم سازمان آموزش عالی کشور عنوان «مهندسی فناوری اطلاعات» برای این رشته بکار برده میشود، رشته فناوری اطلاعات در هر دو قسمت مهندسی فناوری اطلاعات و مدیریت فناوری اطلاعات در ایران دارای مقطع دکتری است و رشتهای نیز تحت عنوان مهندسی فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) به پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اخیراً در دانشگاههای ایران تدریس میشود. برای نخستین بار دانشگاه صنعتی امیرکبیر اقدام به پذیرش این رشته کردهاست.
{مدیریت فناوری اطلاعات } روندی است که به موجب آن تمام منابع مربوط به فناوری اطلاعات با توجه به اولویتها و نیازهای سازمان اداره میشود. این مدیریت، شامل منابع محسوس مانند شبکه، کامپیوتر و تجهیزات داده و همچنین به عنوان منابع نامشهود مانند نرمافزار و دادههای وسیع میباشد. هدف اصلی مدیریت فناوری اطلاعات برای تولید ارزش از طریق استفاده از فناوری میباشد. برای رسیدن به این هدف، استراتژیهای کسب و کار و فناوری باید هم تراز شوند.
مدیریت فناوری اطلاعات از سیستمهای اطلاعات مدیریت متفاوت است؛ و در آن اشاره میشود به روشهای مدیریتی که به اتوماسیون یا پشتیبانی از تصمیمگیری انسانی، گره خورده است. مدیریت فناوری اطلاعات اشاره به فعالیتهای مدیران وابسته به فناوری اطلاعات در سازمانها میکند. سیستمهای اطلاعات مدیریت بیشتر با ورود قوی به فاز تکنولوژی کسب وکار /سازمان، بر روی جوانب کسب و کار متمرکز شدهاست.
تمرکز اصلی{ مدیریت فناوری اطلاعات} اجازه ایجاد ارزش توسط تکنولوژی میباشد. این نیازمند انطباق تکنولوژی و استراتژی کسب و کار میباشد. در حالی که ایجاد ارزش برای یک سازمان شامل شبکهای از روابط بین محیط داخلی و خارجی میباشد و تکنولوژی نقش مهمی در بهبود کل زنجیره یک سازمان دارد. با وجود اینکه، این افزایش (ارزشها) نیازمند کسب وکار و مدیریت تکنولوژی به همراه کاری خلاقانه و تیمی و پر انرژی میباشد.
از لحاظ تاریخی (در قدیم)، یک مجموعهای از منابع به یک تکنولوژی محاسبات خاص، برنامه کسب و کار یا رشتهای از کسب و کار اختصاص داده شده بود، و به روش انباری مثل انبار سیلو مدیریت میشد. این منابع حمایت میکند از یک مجموعهای از الزامات و فرایندها، و به راحتی نمیتواست بهینهساز مجدد برای حمایت از تقاضای واقعی باشد. ارائه دهندگان این تکنولوژی منجر به ایجاد و تکمیل زیرساختهای محصول محور و ارائه مدیریت همگرا با محیطهای زیرساخت است که میتوان گفت همگرا با سرورها،
ذخیرهسازی، شبکه، امنیت، مدیریت و امکانات است.داشتن این نوع از محیط مدیریت یکپارچه و خودکار به شرکت اجازه میدهد تا برنامههای کاربردی خود را سریعتر اجرایی کنند، با اداره و نگهداری سادهتر، و فناوری اطلاعات را قادر به تنظیم سریع منابع فناوری اطلاعات (مانند سرورها، ذخیرهسازی و شبکه) برای مواجه شدن با تقاضاهای کسب و کار غیرقابل پیشبینی میکند.
اولین گروه مدیریت فناوری اطلاعات در کشور در سال ۱۳۸۲ در دانشگاه تربیت مدرس ایجاد گردید. ابتدا تنها گرایش سیستمهای اطلاعاتی پیشرفته و در مقطع ارشد تدریس میشد اما از سال ۱۳۹۱ که دانشگاه علامه طباطبایی این رشته را به مقطع دکتری عرضه کرد، رشته مدیریت فناوری اطلاعات تا مقطع دکتری دانشجو میپذیرد.
گرایشهای رشته مهندسی فناوری اطلاعات:
گرایشهای رشته مدیریت فناوری اطلاعات:
گرایشهای رشته مهندسی فناوری اطلاعات و ارتباطات:
درسهای تخصصی کارشناسی مهندسی فناوری اطلاعات عبارتند از:
