بیش از هفتاد سال از آغاز تاریخ صنعت ویدیو گیم گذشته است. سالهای آغازین این صعنت، کسی فکرش را هم نمیکرد که روزی بتوان از تولید انبوه یک بازی ویدیوی پول زیادی بر جیب زد. حتی تصور هم نمیشد که بازی ویدیویی چندان مخاطب خاصی داشته باشد. بازیهای اولیه تنها پروژهای بودند برای نمایش قابلیتهای کامپیوترهای عظیمالجثهای که در سالهای ابتدایی دهه پنجاه و شصت میلادی، روزبهروز و با سرعت سرسام آوری پیشرفت میکردند. کمکم و با پیدا شدن سر و کلهی دستگاههای
آرکید و کنسولهای خانگی، نظر سرمایهگذاران نیز به این صنعت نوپا جلب میشود. در آن سالها تقریباً هر عنوان جدید برابر بود با نوآوری در زمینهای خاص. سالهای اولیه، هنوز خبری از تمرکز بر ژانرهای مختلف نبود و سازندگان تمام هم و غمشان را تنها روی ساخت یک بازیِ قابل اجرا میگذاشتند. به این ترتیب بود که بالاخره سر و کله ی اولینها پیدا میشود: اولین گرافیک ریلتایم، اولین تجربه هوشمصنوعی در بازی، اولین بازی تجاری، اولین کنسول تاریخ و حتی اولین بازی غیر صامت از عناوینی هستند
که در سالهای اولیه این صنعت به چشم میخورند. شاید برای شما هم جالب باشد که بدانید صنعتی که امروزه میلیونها کاربر را دور خود جمع کرده است، چطور در گذر زمان شکل گرفته و چه کسانی سنگِ بنای اصلی آن را گذاشتهاند. به این منظور، مقالاتی را آغاز کردیم که از سالهای پیشین دهه هفتاد میلادی، یعنی عصر شکلگیری این صنعت آغاز میشود و تا امروز که دور هم نشستهایم و چشم به راه پیشرفتهترین بازیهای روز دنیا هستیم، ادامه پیدا میکند. با ما همراه باشید.

پلتفرم منتشر شده: cathode-ray tube and analog electronics
تاریخ ثبت بازی: ۱۹۴۷
صامت- تکرنگ (مونوکروم)
بیش از پنجاه سال است که بحث بر سر عنوان «اولین بازی ویدیویی تاریخ» همچنان ادامه دارد. البته که این موضوع به تعریف شما از یک بازی ویدیویی هم بستگی زیادی دارد. برخی از صاحبنظران، بازی ویدیویی را محصولی میدانند که با استفاده از «کامپیوتر» ساخته شده باشد و از «گرافیکی» استفاده کند که روی یک دستگاه ویدویی مانند تلویزیون یا مانیتور قابل نمایش باشد. عدهای دیگر اما هر بازیِ الکترونیکی را که از هر دستگاه خروجی ویدیوییای به نمایش در آید، یک بازی ویدویی مینامند.
حالا اگر از طرفداران دسته دوم باشید، میتوانید بازی Cathode-Ray Tube Amusement Device را اولین بازی ویدیویی ساخته شده به دست بشر بدانید.
متاسفانه امروزه هیچ نسخهای از این بازی در دسترس نیست؛ حتی تصویری از گیمپلی بازی یا حتی خودِ دستگاه هم پیدا نشده و تمام اطلاعات موجود ازطریق تحقیق روی پروندههای مربوطبه ثبت اختراع محصول با نام (#2455992)، بهدست آمده است.
دستگاه Cathode Ray Tube Amusement Device با الهام از نمایشگر رادارهای جنگ جهانی دوم طراحی شده بود. برای تجربهی بازی، بازیکنان باید دو دستگیره که در دو طرف دستگاه قرار داشت را در دست میگرفتند و سعی میکردند مسیر حرکت پرتوهایی نورانی که نقش موشک را در بازی ایفا میکردند، طوری تنظیم کنند تا به درستی به اهدافی که در طرف دیگر زمین قرار داشت، برخورد کنند.

در سال ۱۹۴۰ میلادی، دو فیزیکدان با نامهای توماس تی. گلداسمیت جونیور (Thomas T. Goldsmith Jr) و استل ریمن (Estle Ray Mann) ایدهی ساخت یک بازی الکترونیکی با الهام از نمایشگرهای رادارهای جنگ جهانی دوم را در سر میپروراندند. به این ترتیب این دو نفر با وصل کردن یک لامپ پرتوی کاتدی (Cathode Ray Tube) به یک نوساننگار یا اُسیلوسکوپ (Oscilloscope) و اتصال دو دستگیره به دو طرف این دستگاه برای کنترل مسیر حرکت نقطههای نورانی، موفق به ساخت یک بازی موشکی
میشوند. این مسیر که روی صفحهی اوسیلوسکوپ به نمایش در میآمد، بهنوعی احساس پرتاب موشک به سمت اهداف مختلف را در بازی ایجاد میکرد. در سال ۱۹۴۷، گلداسمیت و ریمن، اختراع خود را با نام Cathode-Ray Tube Amusement Device به ثبت میرسانند و به این ترتیب لقب اولین بازی الکترونیکی ثبت شده در تاریخ را از آنِ محصول خود میکنند.
درست است که Cathode Ray Tube Amusement Device اولین بازی الکترونیکی ثبت شده در تاریخ است و میدانیم که این دستگاه شامل یک صفحهنمایش هم میشده، اما عدهای زیادی این دستگاه را بهعنوان اولین بازی ویدیویی تاریخ قبول ندارند. اول آنکه این دستگاه کاملاً مکانیکی است و از هیچگونه برنامهنویسی یا گرافیکِ مبتنی بر کامپیوتر استفاده نمیکند. علاوهبر این در ساخت یا اجرایِ بازی، به هیچ وجه از کامپیوتر یا دستگاه حافظه استفاده نشده است.

جالب است که بدانید، پنج سال پس از این ثبت اختراع و در سال ۱۹۵۲ میلادی، فردی به نام الکساندر سندی داگلاس (Alexander Sandy Douglas) برای اولینبار از هوش مصنوعی (A.I) در ساخت بازی خود بهنام OXO که با نام Noughts and Crosses هم شناخته میشود، استفاده میکند. شش سال بعد هم ویلیام هگنباتوم (Willy Higinbotham) بازی Tennis For Two را میسازد که لقب اولین بازی ویدیویی تاریخ که در معرض دید عموم قرار گرفته است را با خود یدک میکشد. درست است که هر دوی
این بازیها کاندیدا منطقیتری برایِ کسبِ عنوان اولین بازی ویدیویی تاریخ بهحساب میآیند، اما باید بدانیم بدون زحمات و اکتشافات توماس تی. گلداسمیت جونیور و استل ریمن، خالقین Cathode Ray Tube Amusement Device، شاید هرگز هیچکدام از این بازیها هم ساخته نمیشدند.

پلتفرم منتشر شده: کامپیوتر EDSAC
تاریخ ثبت بازی: ۱۹۵۲
صامت- تکرنگ (مونوکروم)
هیچ تصویر اورجینالی از این بازی در دسترس نیست. هیچ نسخهای از بازی موجود نیست.
بازی OXO که درواقع همان دوز خودمان است، در سال ۱۹۵۲ توسط برنامهنویسی بهنام سندی داگلاس که پیشتر هم از او نام بردیم، توسعهداده شد. داگلاس درواقع این بازی را بهعنوان بخشی از پایاننامه خود با موضوع «تعامل انسان و رایانه» به دانشگاه کمبریج ارائه کرده بود. در زیر میتوانید بخشهایی از گیمپلی این بازی را تماشا کنید.
بازی به این ترتیب بود: ابتدا بازیکن حرکت مورد نظر خود را ازطریق کنترلری که شبیه شمارهگیر تلفن بود، به دستگاه وارد میکرد. پس از آن حرکت او روی صفحه به نمایش در میآمد و حالا نوبت هوش مصنوعی رایانه بود تا حرکت خود را انجام دهد. از هوش مصنوعی در بازیها معمولاً برای ایجاد رفتار هوشمندانه در کاراکترهای غیرقابل بازی یا همان NPCها استفاده میشود تا هوشی مانند هوش آدمیزاد را روی آنها شبیهسازی کنند.

کامپیوتر EDSAC
رابط کاربری یا رابط کاربری گرافیکی (GUI)، رابطی است که امکان تعامل با دستگاه الکترونیکی ازطریق آیکونهای گرافیکی را در اختیار کاربر قرار میدهد. تا پیش از آن، کاربران برای تعامل باید ازطریق کیبورد، دستور مورد نظر خود را تایپ میکردند و بهدلیل مشکلاتی که این روش در وارد کردن دادهها ایجاد میکرد، رابط گرافیکی جای رابط نوشتاری را گرفت.

نام بازی: Pool
پلتفرم منتشر شده: کامپیوتر MIDSAC
تاریخ ثبت بازی: ۱۹۵۴
صامت- تکرنگ (مونوکروم)
مانند پروژههای پیش از خود، بازی Pool هم هرگز از همان ابتدا قرار نبود که یک بازی ویدیوی باشد. این بازی درواقع توسط دو برنامهنویس به نامهای ویلیام براون (William Brown) و تد لوییس (Ted Lewis) و برای نمایش قابلیتهای کامیپوتر MIDSAC در دانشگاه میشیگان ساخته شده بود. این بازی که پروسه ساخت و توسعهاش شش ماه به طول انجامید، شامل یک چوب بیلیارد که توسط یک صفحه کنترل و دستگیره هدایت میشد بود و علاوهبر آن پانزده توپ داشت که روی میزی که از زاویه بالا به نمایش
در آمده بود، چیده شده بودند. کامپیوتر MIDSAC برای تخمین حالات مسیر حرکت توپها روی میز، حالات ممکن برای برخورد توپها به یکدیگر و احتمال افتادن هر توپ در سوراخ، تعداد قابلتوجه بیست و پنچهزار محاسبه در ثانیه را انجام میداد و چهل بار در ثانیه گرافیک بازی را آپدیت میکرد تا نهایتاً بتواند حرکت ریِلتایم را به نمایش بگذارد. گزارشگری که این بازی را از نزدیک دیده بود، ادعا میکرد توپها با چنان سرعتی جابهجا میشدند که احساس می کردید دائماً در حال حرکت هستند. این موارد، بازی
Pool را به اولین بازیای تبدیل میکند که از گرافیک متحرک استفاده میکرد و در لحظه بهروزرسانی میشد؛ درست برخلاف بازیهای قبلی که تغییرات گرافیکی تنها زمانیکه بازیکن حرکتی انجام میداد، مشاهده میشد. (مثل بازی OXO، در آنجا تا زمانیکه بازیکن حرکتی انجام ندهد، تصویر صفحه ثابت میماند.)
کامپیوتر MIDSAC
یکی از دستیاران تیم تحقیقات این بازی به نام ویلیام براون ادعا دارد که از او و همکار دیگرش تد لوئیس، خواسته شده بود که یک برنامهای برای رویداد پیشرو بسازند و آنها هم ساخت یک بازی بیلیارد را پیشنهاد کرده بودند. دلیلش هم این بود که این دو نفر، بهشدت طرفدار بازی بیلیارد بودند و فکر میکردند بعضی بازیهای خاص مثل این، میتواند برای مخاطب جذاب باشد.
این بازی از یک لامپ پرتو کاتدی با صفحه فلورسنتی به ضخامت ۱۳ اینچ برای نمایش استفاده میکرد. بهدلیل قدرت پایین پردازش دستگاه، گوشهها و سوراخهای میز روی لامپ تصویر به نمایش در نمیآمدند، بلکه درواقع این بخشهای تصویر را با استفاده از مداد روغنی روی یک صفحه شفاف کشیده بودند و روی لامپ تصویر چسبانده بودند.

نام بازی: Tennis for Two
پلتفرم منتشر شده: Oscilloscope and Donner Analog Computer Model 3500
تاریخ ثبت بازی: ۱۹۵۸
صامت- تکرنگ (مونوکروم)
هیچ تصویر اورجینالی از این بازی در دسترس نیست. نسخه اصلی بازی گم شده است.
بازی Tennis for Two هرگز قرار نبود به یک محصول تجاری تبدیل شود. این بازی درواقع یک پروژه علمی بود که توسط ویلیام هگنباتوم و در روز بازدید سالانه عموم از آزماشگاه ملی بروکهِیون (Brookhaven) به نمایش درآمد. در آن زمان، هگنباتوم به هیچوجه قصد نداشت از محصول خود میلیاردها دلار به جیب بزند، بلکه تنها قصد داشت بازدیدکنندگان را حین بازدید با اختراع خود کمی سرگرم کرده باشد. او در جایی نوشته: «این پیام ما را منتقل کنید که تلاشهای علمی ما، با جامعه در ارتباط است.»
یکی از دستیاران تیم تحقیقات این بازی به نام ویلیام براون ادعا دارد که از او و همکار دیگرش تد لوئیس، خواسته شده بود که یک برنامهای برای رویداد پیشرو بسازند و آنها هم ساخت یک بازی بیلیارد را پیشنهاد کرده بودند. دلیلش هم این بود که این دو نفر، بهشدت طرفدار بازی بیلیارد بودند و فکر میکردند بعضی بازیهای خاص مثل این، میتواند برای مخاطب جذاب باشد.
این بازی از یک لامپ پرتو کاتدی با صفحه فلورسنتی به ضخامت ۱۳ اینچ برای نمایش استفاده میکرد. بهدلیل قدرت پایین پردازش دستگاه، گوشهها و سوراخهای میز روی لامپ تصویر به نمایش در نمیآمدند، بلکه درواقع این بخشهای تصویر را با استفاده از مداد روغنی روی یک صفحه شفاف کشیده بودند و روی لامپ تصویر چسبانده بودند.

نام بازی: Tennis for Two
پلتفرم منتشر شده: Oscilloscope and Donner Analog Computer Model 3500
تاریخ ثبت بازی: ۱۹۵۸
صامت- تکرنگ (مونوکروم)
هیچ تصویر اورجینالی از این بازی در دسترس نیست. نسخه اصلی بازی گم شده است.
بازی Tennis for Two هرگز قرار نبود به یک محصول تجاری تبدیل شود. این بازی درواقع یک پروژه علمی بود که توسط ویلیام هگنباتوم و در روز بازدید سالانه عموم از آزماشگاه ملی بروکهِیون (Brookhaven) به نمایش درآمد. در آن زمان، هگنباتوم به هیچوجه قصد نداشت از محصول خود میلیاردها دلار به جیب بزند، بلکه تنها قصد داشت بازدیدکنندگان را حین بازدید با اختراع خود کمی سرگرم کرده باشد. او در جایی نوشته: «این پیام ما را منتقل کنید که تلاشهای علمی ما، با جامعه در ارتباط است.»
بازی آتاری Pong در سال ۱۹۷۲ (۱۳۵۱) به پذیرش جمعی بازیهای ویدیویی کمک شایانی کرد و بیشتر گیمرها آن را اولین بازی ویدیویی دنیا میدانند؛ اما اولین بازی ویدیویی تاریخ در واقع تنیس برای دو نفر (Tennis for two) نام دارد که ۱۴ سال قبل از Pong و در سال ۱۹۵۸ (۱۳۳۷) ساخته شده است.
به گزارش Techspot و به گفتهی کوتاکو، سازندهی تنیس برای دو نفر، ویلیام هیگنبوتام نام داشت که فیزیکدانی آمریکایی و یکی از اعضای تیم پروژهی منهتن بود.
پروژهی منهتن در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم، مسئولیت ساخت بمب هستهای را به عهده داشت و ویلیام هیگنبوتام سرپرست تیم سازندهی سیستم احتراق سلاح در این پروژه بود.
بعد از جنگ جهانی دوم، هیگنبوتام در سال ۱۹۷۴ (۱۳۵۳) در آزمایشگاه ملی بروکهیون بهعنوان رئیس بخش طبقهبندی ابزار مشغول به کار شد و در دوران ریاستش در این بخش، با کامپیوتری به نام Donner Model 30 یا DM30 کار میکرد.
DM30 مسیر و مقاومت باد روی اشیاء جهنده را با کمک نوسانسنج شبیهسازی میکرد. هیگنبوتام معتقد بود که با برنامهنویسی مناسب و با کمک این شبیهسازی میتوان بازی سرگرمکنندهای ساخت و با کمک همکارش رابرت دوراک، بازی تنیس سادهای نوشت.
نسخهی ابتدایی و تکمیلنشدهی بازی Pong در نمایشگاه بروکهیون در سال ۱۹۸۵ (۱۳۶۴) به موفقیت بزرگی دست پیدا کرد و همین امر ویلیام را بر آن داشت تا قابلیتهای بیشتری به بازی اضافه کند. در نسخهی جدید تنیس برای دو نفر، شبیهسازی جاذبهی ماه یا مشتری اضافه شده بود و بازیکنها میتوانستند مقدار جاذبه را در بازی تغییر بدهند.
هیگنبوتام هرگز امتیازی برای تنیس برای دو نفر ثبت نکرد و با کنار کشیدن، شرایط را برای عرضهی Pong (۱۴ سال بعد) هموار کرد.
